Początek roku to moment, w którym lekarze prowadzący prywatną praktykę medyczną powinni przeanalizować dotychczasową formę rozliczenia podatku dochodowego. Decyzja o ewentualnej zmianie systemu opodatkowania wymaga nie tylko znajomości obowiązujących terminów, ale przede wszystkim szczegółowej oceny rentowności poszczególnych rozwiązań w kontekście specyfiki działalności medycznej.

Dostępne formy opodatkowania w 2026 roku

Lekarze prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą mogą wybrać spośród trzech systemów rozliczenia podatku dochodowego: opodatkowania według skali progresywnej, podatku liniowego oraz ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych.

Opodatkowanie według skali progresywnej

System ten charakteryzuje się progresywną stawką podatkową:

• 12% dla dochodów nieprzekraczających 120 000 zł rocznie
• 32% dla dochodów przekraczających ten próg

Istotną zaletą tego rozwiązania jest kwota wolna od podatku wynosząca 30 000 zł – oznacza to, że lekarze osiągający dochód poniżej tej kwoty w ogóle nie zapłacą podatku dochodowego. Należy jednak uwzględnić składkę zdrowotną obliczaną jako 9% dochodu, której nie można odliczyć od podstawy opodatkowania.

Dodatkowym atutem skali podatkowej jest możliwość wspólnego rozliczenia z współmałżonkiem oraz dostęp do szerokiego spektrum ulg podatkowych niedostępnych w pozostałych formach opodatkowania.

Przykład: Lekarz specjalista prowadzący gabinet dermatologiczny osiąga roczny dochód w wysokości 95 000 zł. Przy wyborze skali podatkowej zapłaci podatek w wysokości 12% od kwoty 65 000 zł (95 000 zł – 30 000 zł kwoty wolnej), co daje 7 800 zł. Dodatkowo zobowiązany będzie do uiszczenia składki zdrowotnej w wysokości 8 550 zł (9% z 95 000 zł).

Podatek liniowy

Charakteryzuje się jednolitą stawką 19% bez względu na wysokość osiągniętego dochodu. W przeciwieństwie do skali podatkowej, w tym systemie nie występuje kwota wolna od podatku – zobowiązanie podatkowe powstaje od pierwszej złotówki dochodu.

Składka zdrowotna wynosi 4,9% i może być częściowo odliczona od dochodu, co stanowi znaczącą różnicę w porównaniu ze skalą podatkową. System ten jest szczególnie korzystny dla lekarzy osiągających wysokie dochody, ponieważ eliminuje ryzyko opodatkowania stawką 32%. Wadą jest brak możliwości łącznego rozliczenia z małżonkiem.

Przykład: Lekarz chirurg prowadzący prywatną praktykę osiąga roczny dochód 450 000 zł. Przy podatku liniowym zapłaci 85 500 zł podatku (19% z 450 000 zł) oraz składkę zdrowotną 22 050 zł (4,9% z 450 000 zł), z czego część może odliczyć. Przy skali podatkowej podatek wynosiłby 116 400 zł [(90 000 zł x 12%) + (330 000 zł x 32%)], po uwzględnieniu kwoty wolnej 30 000 zł, a składka zdrowotna 40 500 zł (9% z 450 000 zł) bez możliwości odliczenia. W tym przypadku podatek liniowy jest wyraźnie korzystniejszy.

Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych

Wysokość stawki podatkowej w tym systemie zależy od charakteru świadczonych usług medycznych lub prowadzonej działalności. Składka zdrowotna ma charakter ryczałtowy i jest uzależniona od wysokości rocznego przychodu.

System ryczałtowy jest opłacalny w sytuacji, gdy lekarz ponosi minimalne koszty prowadzenia działalności przy jednoczesnym osiąganiu znaczących przychodów. Dla większości usług medycznych obowiązują relatywnie niskie stawki, jednak kluczowa jest analiza relacji kosztów do przychodów.

Przykład: Lekarz rodzinny prowadzący teleporady medyczne osiąga roczny przychód 180 000 zł przy kosztach działalności wynoszących zaledwie 15 000 zł (głównie oprogramowanie i marketing). Przy ryczałcie 14% zapłaci 25 200 zł podatku od całego przychodu. Gdyby wybrał podatek liniowy, jego dochód wyniósłby 165 000 zł (180 000 zł – 15 000 zł), a podatek 31 350 zł (19% z 165 000 zł). W tym przypadku ryczałt jest zdecydowanie korzystniejszy.

Termin zmiany formy opodatkowania

Lekarze zamierzający zmienić formę opodatkowania muszą dokonać tego do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu uzyskania pierwszego przychodu w roku podatkowym. W przeważającej liczbie przypadków oznacza to termin do 20 lutego, gdyż większość lekarzy prowadzących praktykę medyczną osiąga pierwsze przychody już w styczniu.

Przepisy przewidują jednak elastyczne podejście w sytuacjach nietypowych. Jeżeli lekarz rozpoczyna działalność w trakcie roku lub z innych przyczyn nie osiąga przychodów w styczniu, termin na dokonanie wyboru przesuwa się odpowiednio.

Przykład: Lekarz specjalista powraca do Polski z zagranicy i rozpoczyna prowadzenie gabinetu w maju 2026 roku, osiągając pierwszy przychód 15 maja. W takim przypadku ma prawo dokonać wyboru formy opodatkowania do 20 czerwca 2026 roku.

Wyjątek stanowi sytuacja, gdy pierwszy przychód pojawia się w grudniu – wówczas wybór formy opodatkowania musi nastąpić do 31 grudnia roku podatkowego.

Konsekwencje niedotrzymania terminu

Przekroczenie terminu zgłoszenia zmiany formy opodatkowania – nawet o jeden dzień – skutkuje brakiem możliwości dokonania zmiany. Lekarz automatycznie kontynuuje rozliczenia według formuły obowiązującej w roku poprzednim.

Należy podkreślić, że termin ten ma charakter nieprzywracalny. Oznacza to, że niezależnie od przyczyny opóźnienia w złożeniu zgłoszenia, nie istnieje możliwość przywrócenia terminu. Okoliczności niezależne od podatnika, w tym również siła wyższa, nie stanowią podstawy do zmiany tej zasady.

Procedura zgłoszenia zmiany formy opodatkowania

Lekarze prowadzący działalność gospodarczą dysponują dwoma metodami zgłoszenia zmiany formy opodatkowania:

1. Aktualizacja wpisu w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG) – metoda rekomendowana ze względu na szybkość i bezpieczeństwo. Dokonanie zmiany poprzez system CEIDG jest równoznaczne z formalnym zgłoszeniem do urzędu skarbowego.
2. Pisemne oświadczenie składane bezpośrednio do właściwego urzędu skarbowego – tradycyjna forma zgłoszenia, wymagająca osobistego złożenia lub przesłania dokumentu do naczelnika urzędu skarbowego.

Kontynuacja dotychczasowej formy opodatkowania

Lekarze niezainteresowani zmianą formy opodatkowania w 2026 roku nie muszą podejmować żadnych działań. Automatycznie będą kontynuować rozliczenia według zasad obowiązujących w roku poprzednim, bez konieczności składania jakichkolwiek oświadczeń czy aktualizacji w systemie CEIDG.”

APTM Doradcy Podatkowi Pankowski, Miłek

Masz pytania ? Chcesz, żebyśmy sprawdzili Twoją sytuację i pomogli z formalnościami ? Skontaktuj się z nami.

Doradztwo podatkowe dla członków DIL.

Dolnośląska Izba Lekarska we Wrocławiu oferuje swoim członkom bezpłatny dostęp do profesjonalnego doradztwa podatkowego. Usługa dostępna jest w ramach składki członkowskiej – nie wiąże się z dodatkowymi opłatami. Jeśli chcecie Państwo skorzystać z porady, czy wyjaśnić problem podatkowy związany z wykonywaniem zawodu lekarza lub lekarza dentysty, prosimy o kontakt mailowy:  podatki@dilnet.wroc.pl.  Ustalone zostaną szczegóły i termin konsultacji. Stacjonarnie przyjmujemy w poniedziałki od godz. 11.00 do 14.00 w siedzibie DIL przy ul. Kazimierza Wielkiego 45 lub online w dogodnym terminie i czasie (telefon lub platforma Zoom). Z konsultacji mogą skorzystać zarówno lekarze i lekarze dentyści prowadzący własną działalność, jak i ci wykonujący zawód w ramach umowy o pracę lub umowy cywilnoprawnej a także podmioty lecznicze o różnej osobowości prawnej.